Με τις σφαίρες του ανισόρροπου - ψυχοπαθή Μάρκ Νταίηβιντ Τσάπμαν, εκείνο το βράδυ στις 8 του Δεκέμβρη, έσβησε μια ζωή και μαζί το όνειρο μιας ολόκληρης γενιάς. Τη στιγμή που ο μουσικός κόσμος πανηγύριζε τη μουσική επιστροφή του δημιουργού Τζών Λέννον, αναγκάστηκε να κλάψει τον άδικο χαμό του.

Και ήταν πραγματικά άδικος ο χαμός του γιατί ούτε δυστύχημα ήταν, ούτε Ιατρική αίτια, ούτε αυτοκτονία (έμμεση ή άμεση), αυτό που τον οδήγησε στο θάνατο. Ήταν μια δολοφονία ανεξήγητη, ψυχρή. Μια δολοφονία που όπως γράφει η Παρισινή «Μοντ» είναι «η εκδίκηση της γρουσούζικης εποχής μας, πάνω σε κείνη της χαράς». Έτσι χάθηκε άλλος ένας μεγάλος της σύγχρονης μουσικής.

Χάθηκε αυτός που τόσο αγαπούσε τη ζωή και πριν λίγο είχε πει ότι η ζωή του, ξαναρχίζει στα σαράντα του χρόνια και ότι έχει ακόμα μπροστά του σαράντα δημιουργικά χρόνια. Αναμφισβήτητα μαζί με τον Πώλ Μάκ Κάρντνεϋ ήταν οι μεγαλύτεροι τραγουδοποιοί του αιώνα μας. Άφοβα θα μπορούσαν να χαρακτηριστούν σαν Schubert του καιρού μας. Όπως και εκείνος, έγραφαν τραγούδια για όλο τον κόσμο, χαρακτήρισαν μουσικά μια γενιά, μια εποχή.

Δημιούργησαν νέες φόρμες μουσικής και στίχου. Ξεκινώντας από απλά, καθημερινά, ερωτικά τραγουδάκια έφτασαν στο να μας δώσουν αριστουργήματα (συνθετικά και στιχουργικά). Χωρίς να υπάρχει αμφιβολία για την αξία του Μάκ Κάρτνεϋ είναι κοινή η παραδοχή ότι η ψυχή της συνθετικής δυάδας, η ψυχή αν θέλετε των Beatles ήταν ο Λέννον. Ο Λέννον ο ποιητής, ο συνθέτης, ο τραγουδιστής. Ο Λέννον ο αγωνιστής, ο ασυμβίβαστος, ο οραματιστής, ο άνθρωπος. Μαζί του έσβησε μια ελπίδα, ένας αγώνας. Ήταν ελπίδα και ξέρω όχι μόνο δική μου ότι κάποια από τις επόμενες μέρες - εποχές η φήμη ότι οι Μπήτλς ξαναενώθηκαν για να μας χαρίσουν πάλι την παγκόσμια, αθάνατη μουσική τους θα ήταν αλήθεια. Σήμερα, στην τόσο φτωχή μουσικά ζωή μας, οι σφαίρες του Τσάπμαν έσβησαν και αυτό το όνειρο. Δεν μπορούμε πια ούτε καν να ελπίζουμε, ούτε να τρεφόμαστε από τις φήμες.

Τώρα πια ξέρουμε ότι αυτό το όνειρο, αυτή η ελπίδα δεν θα πραγματοποιηθεί ποτέ. Ακόμα μια μέρα στη ζωή πέρασε. Δεν θα μας ξανακαλέσει να κατέβουμε μαζί του στα Λιβάδια της Αγριοφράουλας για να φανταστούμε όλο τον κόσμο να είναι ένα και να μοιράζεται τα πάντα. Χωρίς να είναι γεννημένος για ήρωας (παρ' όλο που όπως υποστηρίζει «ο άνθρωπος είναι γεννημένος για να γίνει Ήρωας της εργατικής τάξης») αγωνιζόταν με όλα τα μέσα του για την ειρήνη και για τον άνθρωπο. Μέσα στα ιδεαλιστικά μηνύματα του είχε δύναμη, ηρεμία και αγάπη, μπορεί μερικές φορές κυνισμό, αλλά ποτέ το μίσος ενός Ντύλαν (Masters Of The War).

Προτιμούσε να πολεμά για την αγάπη με την αγάπη. Και εκεί που είχε κατορθώσει να κλείσει ένα κύκλο αγάπης γύρω του με τη γυναίκα του, το παιδί του, εκεί που είχε καταντήσει συνειδητά «νοικοκυρά» όπως λέει ο ίδιος για να μοιράζεται την αγάπη του μέσα στο σπίτι του, με την οικογένεια του, βρέθηκε το δολοφονικό χέρι του Τσάπμαν να του στερήσει όλα αυτά, και να τον στερήσει από εμάς. Ο δολοφόνος, όπως Ισχυρίζεται, είναι θαυμαστής του, τον αγαπά, τον λατρεύει. Η αγάπη αυτή, που ήταν το όνειρο του Λέννον και το ιδανικό του, όπλισε το δολοφονικό χέρι. Μόνο γέννημα του αρρωστημένου και παρανοϊκού καιρού μας μπορεί να είναι κάτι τέτοιο.

Ο Τσάπμαν βρήκε τον ιδανικότερο γι' αυτόν (εκεί τον οδήγησε το άρρωστο μυαλό του) τρόπο να αυτοκτονήσει. Έγινε διάσημος σκοτώνοντας το ίνδαλμα του. Μα ο τρόπος αυτός ήταν ο σκληρότερος για μας. Και ήταν ο σκληρότερος για μας γιατί εκείνη την εποχή ο Λέννον ξεκινούσε μια τρίτη δημιουργική φάση της ζωής του που πραγματικά υποσχόταν πολλά. Η πρώτη δημιουργική φάση του ήταν τα πέντε, έξη πρώτα χρόνια της καριέρας του και μας δίνει όλη την προσωπικότητα του μέσα από τη μουσική, μα πολύ περισσότερο μέσα από τους στίχους του.

Μια αμφιβολία για τον εαυτό του, μια άσιγουριά, ένα μικροκόμπλεξ απέναντι στις κοπέλες (που το έκανε πιο έντονο η παρουσία του «ωραίου» Πωλ) την εποχή εκείνη, έκαναν τον Λέννον να γράφει στίχους που έδειχναν όλη αυτή την κατάσταση του εσωτερικού του κόσμου. Στίχοι εντελώς προσωπικοί όπως στα «Help», «I'am Loser», «You’ ve Got To Hide Your Love Away», «A Little Help From My Friend», «You're Going To Lose That Girl», «Nowhere Man».

Στη δεύτερη φάση της δημιουργίας του μέχρι το 1975 η παρουσία της Yoko του δίνει αυτοπεποίθηση και τον κάνει να ενδιαφερθεί για τον κόσμο που ζει, κινείται και υποφέρει γύρω από αυτόν. Έτσι η φιλοσοφημένη του πια σκέψη προβάλλεται μέσα από το» τραγουδιών του όπως «Revolution», «Across The Universe», «Give Peace A Chance», «God», « Imagine». Τραγούδια που μιλάνε για παγκόσμια αγάπη, ειρήνη, ελπίδα.

Στην τρίτη φάση που ξεκινούσε τώρα ο Λέννον έχοντας λύσει τα προσωπικά του προβλήματα, ζώντας και απολαμβάνοντας την ηρεμία και την αγάπη της οικογένειάς του, όλοι ελπίζαμε σε κάτι καλλίτερο, πιστεύαμε στην πίστη και τη σιγουριά του για τον άνθρωπο. Όμως ξαφνικά, αναπάντεχα, βίαια η τρίτη δημιουργική φάση της μουσικής ζωής του Λέννον σταμάτησε πριν καν αρχίσει.

Και δεν θα μας ξαναρωτήσει αν θα τον χρειαζόμαστε όταν θα έχει φτάσει στα εξηντατέσσερα, δεν θα μας ξαναζητήσει να δώσουμε μια ευκαιρία στην ειρήνη δεν θα μας ξαναπεί ότι για να κόψουμε ένα λουλούδι δεν χρειαζόμαστε μαχαίρι. Το μουσικό και ποιητικό του έργο είναι αδύνατο να το συνεχίσουμε. Μπορούμε όμως να καταλάβουμε τα μηνύματά του και να αγωνιστούμε, όπως εκείνος για μια παγκόσμια αγάπη, για μια παγκόσμια ειρήνη. Αυτό που χρειάζεσαι άνθρωπε, αυτό που πραγματικά σου λείπει σήμερα είναι η αγάπη.

Μάρτιος 1981

Περιοδικό Ποπ & Ροκ
Αρ. Τεύχους 37

Γιώργος Μονεμβασίτης
 
Λίστα όλων των άρθρων