Κάποιοι συγκλονίστηκαν από το θάνατό του. Κάποιοι άλλοι πρόλαβαν να τον συναντήσουν. Και μερικοί άλλαξαν τη ζωή τους ακούγοντας τα τραγούδια του. Ολοι έχουν μια ιστορία, μια ανάμνηση, μια σκέψη ή ένα συναίσθημα να μοιραστούν μαζί μας για τη διπλή επέτειο του Τζον Λένον. Ας τους ακούσουμε:


Γιώργος Αλογοσκούφης

Υπουργός Οικονομίας


Θυμάμαι το άλμπουμ των Μπιτλς που με είχε σημαδέψει το 1967. Ηταν το «Sergeant Pepper's Lonely hearts club band». Ημουν 12 χρόνων και ήδη έπαιζα κιθάρα. Για μένα ήταν ο πιο προχωρημένος δίσκος τους. Μάλλον ο πιο προχωρημένος δίσκος που γενικά είχε βγει εκείνη την εποχή. Ηταν ξεκάθαρης επιρροής Λένον, ψυχεδελικός, μ' ένα εκπληκτικό κόκκινο εξώφυλλο. Ενα από τα τραγούδια, το «Α day in the life», με σημάδεψε. Το ίδιο αργότερα και το «Imagine», που προσφέρεται για κιθάρα και πάντα μου άρεσε να το παίζω.

Το '80 που σκοτώθηκε ο Λένον, ζούσα στο Λονδίνο. Θυμάμαι πως ήμουν στο πανεπιστήμιο και διάβαζα στη βιβλιοθήκη. Το βράδυ, γυρνώντας σπίτι, στο σταθμό του μετρό βλέπω κρεμασμένο το πρωτοσέλιδο της «Evening Standard»: «Lenon is dead!». Ηταν βράδυ, έβρεχε, ήμουν κουρασμένος και ξαφνικά βλέπω αυτό. Μ' έπιασε θλίψη... Ηταν η πρώτη φορά που ένιωσα πως μεγαλώνω. «Αφού έφυγε ο Λένον, μεγαλώσαμε», σκέφτηκα. Και βέβαια αγόρασα αμέσως εφημερίδα -κάτι που τότε δεν έκανα ποτέ. Σκέφτομαι πως σήμερα θα ήταν 65 χρόνων...

Εγώ πάντως εξακολουθώ να παίζω τα τραγούδια του. Και μπορεί να σας φανεί παράξενο, αλλά από τα αγαπημένα μου είναι και το «Working class hero»!


Κωνσταντίνος Τζούμας

Ηθοποιός


Το '67 που απασχολιόμουν περιστασιακά στα γραφεία της δισκογραφικής Columbia, ένα μεσημέρι, εμφανίστηκε ξαφνικά αυτή η μαγική τετράδα. Τους είχε φέρει ο μάνατζέρ τους στην Ελλάδα, ο Μάρδας, και είχαν έρθει για διακοπές. Ηταν επί χούντας, και μόλις τους είδα, αυτήν την τόσο πολύχρωμη, μαγική εικόνα, κι ένιωσα αυτόν τον αέρα ελευθερίας που εξέπεμπαν, ξεμυαλίστηκα! Μου φάνηκε τόσο μίζερη η ζωή μου, που αμέσως τα παράτησα όλα κι έδωσα εξετάσεις στη σχολή Θεοδοσιάδη.

Το '72, όταν ήμουν στη Ν. Υόρκη με υποτροφία από το χοροθέατρο του Αλβιν Νίκολαϊς, ένας φίλος, ο Πολ, που διηύθυνε την καντίνα στο εργαστήρι του Αλβιν, κι έφτιαχνε βιολογικά σάντουιτς και τέτοια, μου ζήτησε να τον συνοδεύσω σ' ένα σπίτι στην Μπανκ Στριτ, στο ποτάμι, για να μεταφέρουμε ένα μικρό πανέρι με λαχανικά βιολογικής καλλιέργειας. Χτυπήσαμε το κουδούνι και μας άνοιξε ένας τύπος που έμοιαζε Σκοτσέζος. Περάσαμε μέσα από ένα διάδρομο με γιαπωνέζικες ψάθες και βρεθήκαμε σ' ένα χώρο που θύμιζε κάπως κουζίνα. Στ' αφτιά μας έφταναν μελωδίες από ένα πιάνο. Κάποια στιγμή αυτή η μαγική μελωδία σταμάτησε και εμφανίστηκε ο Λένον! Κάθησε μαζί μας, είπαμε 2-3 κουβέντες αδερφικές και συντροφικές της χίπικης περιόδου, ήπιαμε μαζί ένα φλιντζάνι τσάι κι ύστερα φύγαμε...

Αλλά και η γυναίκα μου τότε, η Ιζαμπέλ Γουόρντ, που είχε μια μπουτίκ, είχε συχνά για πελάτισσα τη Γιόκο Ονο. Ερχόταν μ' ένα σοφέρ που έλεγε γελώντας: «Το αγόρασε όλο το μαγαζί ή όχι ακόμα;». Δεν ήταν καθόλου μυστηριώδης κι αινιγματική. Ηταν πολύ κοινωνική κι ευγενική. Κάποια στιγμή μάλιστα χρειάστηκε να της πάω ένα ταγέρ στο σπίτι του ζεύγους στο Ντακότα, το κτιριακό συγκρότημα όπου ο Πολάνσκι είχε γυρίσει το «Μωρό της Ροζμαρι», και ζούσαν πολλοί διάσημοι. Το διαμέρισμά τους ήταν πολύ λιτό, αλλά είχε στιλ. Ηταν σαφής η επιρροή του μίνιμαλ γιαπωνέζικου στον Λένον.

Η αύρα του με άγγιξε πολύ...


Πέτρος Τατσόπουλος

Συγγραφέας


Φαίνεται πως κάθε γενιά τελικά έχει τον δικό της «Κένεντι». Με την έννοια ότι κάποια στιγμή χάνει την αθωότητά της από ένα γεγονός που την τραντάζει. Η γενιά του '60 είχε τη δολοφονία του Τζον Λένον. Κι ύστερα των Malcolm Χ, Μάρτιν Λούθερ Κινγκ, Μπομπ Κένεντι -όλες την ίδια πενταετία. Εγώ ήμουν 20 στα 21 όταν βίωσα το παράλογο της δολοφονίας του Λένον. Πάνω στην ενηλικίωσή μου δηλαδή. Είχαμε ακούσει πόσο αρρωστημένη μορφή μπορούσε να πάρει η σχέση ειδώλου-θαυμαστή (αυτό ήταν και το θέμα του «Misery» που ο Στίβεν Κινγκ έγραψε αργότερα), αλλά δεν μπορούσαμε να πιστέψουμε ότι ένα είδωλο της μουσικής (και όχι της πολιτικής) μπορούσε να δολοφονηθεί στη μέση του δρόμου. Νόμιζα πως ήταν παρεξήγηση ή φάρσα.

Και η δική μας γενιά πέρασε από μια περίοδο μπιτλομανίας. Εμείς βέβαια ζήσαμε τον απόηχο εκείνης της περιόδου -είχε ήδη διαλυθεί το συγκρότημα- αλλά ειδικά στην πρώιμη εφηβεία μας (γιατί στην όψιμη τούς θεωρούσαμε ήδη ξεπερασμένους, όπως άλλωστε και ο ίδιος ο Λένον) τα τραγούδια τους σήμαιναν για μας την εξέγερση. Η ιδιορρυθμία πάντως και η αιχμηρότητα του Λένον πιστεύω πως θα τον καθιστούσαν επικίνδυνο ακόμα και σήμερα. Είναι από τους «εσαεί ενοχλητικούς», από εκείνους που δεν χρησιμοποιούν τη δημοσιότητα μόνο και μόνο για να καλλιεργήσουν το ναρκισσισμό τους, αλλά ως βήμα για να δώσουν φωνή σ' αυτούς που δεν έχουν. Αν αφήσουμε κατά μέρος τις εικοτολογίες, μπορούμε να αναγνωρίσουμε στον Λένον πως δεν συμβιβάστηκε στη μία και μοναδική ζωή που του αναλογούσε.


Μίλτος Λογιάδης

Μαέστρος


Στο σχολικό μας γκρουπ παίζαμε συνέχεια Λένον, Μπιτλς, Πινκ Φλόιντ και Λεντ Ζέπελιν. Αλλά το «Imagine» είναι ιδιαίτερα συνυφασμένο στο μυαλό μου με κάτι βράδια στην παραλία της Ραφήνας, όπου γύρω από μια φωτιά παίζαμε με 3-4 κιθάρες για την παρέα μας. Ήμασταν τρεις... καβαλέρος, οι «αρχηγοί» της παρέας, που και οι τρεις βρεθήκαμε αργότερα στον χώρο της κλασικής μουσικής: ο Νίκος ο Πλατύρραχος, συνθετης σήμερα, ο μέστρος Δημήτρης Μπουζάνης κι εγώ. Η περίοδος του «Imagine» ήταν που μας ένωσε. Αλλά και η ιδεολογία που έβγαινε μέσα από τα τραγούδια αυτά: «Imagine all the people sharing all the world...». Και βέβαια, εκεί παίζονταν έρωτες, φιλίες, τσακωμοί. Ετσι ζούσαμε τα νιάτα μας. Αλλά και σήμερα μάς ακολουθούν οι Μπιτλς: ακόμα και ως Ορχήστρα των Χρωμάτων παίξαμε διασκευές των τραγουδιών τους που έκανε ο Νίκος Πλατύρραχος.


Λαυρέντης Μαχαιρίτσας

Τραγουδοποιός


Ο πρώτος δίσκος που αγόρασα ήταν το «Help». Ημουν 8 χρόνων και μάζεψα τις 30 δραχμές λέγοντας τα κάλαντα! Αν και πιτσιρικάς, μου άρεσαν ιδιαίτερα τα «άγρια» των Μπιτλς. Ηδη από δέκα χρόνων είχα το δίλημμα «Stones ή Beatles;», ενώ ο πρώτος μεγάλος δίσκος που αγόρασα ήταν το «Revolver». Ακόμα και στον πατέρα μου άρεσε, που ήταν διευθυντής της ορχήστρας της ΕΡΤ και άκουγε μόνο κλασική. Πριν από 2 χρόνια είχα την τύχη να παρακολουθήσω την προτελευταία συναυλία του Μακ Κάρτνεϊ, στο πλαίσιο της περιοδείας του, όπου για πρώτη φορά ξαναέπαιξε τραγούδια του γκρουπ, με αφιέρωμα και στον Λένον. Η συγκινησιακή φόρτιση ήταν μεγάλη.

Η αλήθεια είναι πάντως πως και στην κόντρα μεταξύ Λένον -Μακ Κάρτνεϊ εγώ από μικρός ήμουν πιο πολύ με τον Μακ Κάρτνεϊ. Η προσωπική μου αίσθηση είναι ότι το 70% των μελωδιών του γκρουπ γράφτηκαν απ' αυτόν: «Let it be», «Hey Jude», «Yesterday»... Αυτό βέβαια δεν αναιρεί την τεράστια προσωπικότητα του Λένον. Και προσωπικά δεν συμμερίζομαι καθόλου την άποψη πως η Γιόκο Ονο ήταν η καταστροφή του. Ισως ήταν η καταστροφή των Μπιτλς. Η Ονο έπαιξε μεγάλο ρόλο στην ιδεολογική του στροφή και στην υστεροφημία του. Αν και οι μπιτλολόγοι τώρα ίσως με ρίξουν στην πυρά!


Μαρία Χούκλη

Δημοσιογράφος


Για τα γυμνασιακά και τα φοιτητικά μου χρόνια ο Λένον ήταν κάτι σαν τη συνείδηση της επαναστατικότητάς μας. Προσωποποιούσε την αθώα πολιτικοποίηση της εποχής -πέρα από την ωραία του μουσική. Στην πραγματικότητα εγώ και η παρέα μου λιγότερο στεκόμασταν στη μουσική του και περισσότερο τον αντιμετωπίζαμε ως ιδεολογικό σύμβολο όλων εκείνων που πιστεύαμε ότι μπορούσε να έχει ο κόσμος: ειρήνη, έλλειψη ρατσισμού, ευαισθησία, οικολογία. Οι Μπιτλς σαν συγκρότημα ήταν απλώς η διασκέδασή μας, το γκρουπάκι μας. Αλλά ο Λένον ήταν άλλο... Τον πρωτοάκουσα στο σπίτι μιας φίλης που είχε πικ απ -εμείς δεν είχαμε τότε. «Ελα να ακούσεις κάτι φοβερό», μου είπε. Νιώθαμε περήφανες που ακούγαμε κάτι τόσο προχωρημένο. Επρεπε, βέβαια, να περάσουν πολλά χρόνια για να ερμηνεύσω αυτό το συναίσθημα...


Κατερίνα Τσάβαλου

Ηθοποιός


Μου αρέσει ο Λένον, αλλά δεν ξέρω και πολλά. Ο,τι έχω διαβάσει. Καταλαβαίνω πάντως πως ό,τι ακούμε σήμερα απ' αυτόν έχει επηρεαστεί. Πολλοί φίλοι μου σήμερα ακούνε Μπιτλς. Θυμάμαι ένα συμμαθητή μου μάλιστα που είχε κάνει κούρεμα αλά Μακ Κάρτνεϊ: δηλαδή με αφέλειες μπροστά, που έμοιαζαν κάπως με περουκίνι. Τον κοροϊδεύαμε βέβαια! Μου έχει μείνει πάντως αυτή η φωτογραφία του Λένον με τη Γιόκο Ονο στο κρεβάτι. Ηταν πολύ προοδευτική για την εποχή της -μη βλέπετε που σήμερα γίνεται ο χαμός. Θυμάμαι επίσης πόσο κατηγορήθηκε η Γιόκο Ονο ότι τον απομάκρυνε από τους θαυμαστές του. Αλλά αυτά τα δημιουργούν οι εταιρείες. Οχι ότι σήμερα δεν τον εμπορεύεται η Ονο: πουλάει πράγματά του και τέτοια...


Μίμης Ανδρουλάκης

Βουλευτής-συγγραφέας


Ο Τζον Λένον ενσάρκωσε δίχως να το θέλει την κουλτούρα τού «ζήσε γρήγορα-πέθανε νέος». Η ροκ επανάσταση που σηματοδοτεί η ξεχωριστή του προσωπικότητα έφερε θεμελιώδεις αλλαγές. Εγινε η μουσική έκφραση της διαμαρτυρίας μιας νέας γενιάς, αλλά στην πορεία αποσύνθεσε και ανασύνθεσε ένα ολόκληρο πολιτιστικό σύμπαν. Ο κόσμος έγινε λιγότερο κλειστός, λιγότερο επιφυλακτικός και ιεραρχικός, χαλάρωσαν τα στερεότυπα φύλου, φυλής και ηλικίας. Το ροκ από γλώσσα μιας οργισμένης μειοψηφίας έγινε παγκόσμια πλειοψηφική γλώσσα. Για πρώτη φορά μίκρυνε το χάσμα μαύρης-λευκής φυλής. Για πρώτη φορά τα εργατόπαιδα του Λίβερπουλ και του Μάντσεστερ υιοθετούν το ελευθεριακό, ανοιχτό, ανέμελο, εύθυμο, σεξουαλικό και ταυτόχρονα εξεγερτικό στιλ του ροκ. Για πρώτη φορά τραγουδούν τα ίδια τραγούδια στις παμπ, στα πανεπιστημιακά campus της Οξφόρδης και του Κέιμπριτζ και στα γήπεδα. Ακόμα θυμάμαι να παρακολουθώ ένα ματς με τη Λίβερπουλ και μιας ιταλικής ομάδας και σύσσωμο το γήπεδο να τραγουδά Τζον Λένον! Ο αντιρατσισμός, το κίνημα ειρήνης και συναδέλφωσης των λαών πέρασε πάνω από το τείχος του ψυχρού πολέμου και προετοίμασε την ανθρωπότητα για μια άλλη παγκοσμιοποίηση. Ο Τζον Λένον, οι Μπιτλς, η ροκ επανάσταση μετασχημάτισαν τον κόσμο αλλά και μετασχηματίστηκαν.


Ελλη Πασπαλά

Τραγουδίστρια


Θυμάμαι τη μέρα της δολοφονίας του. Ετοιμαζόμουν να πάω στη δουλειά -τότε πουλούσα παρτιτούρες σ' ένα μουσικό κατάστημα. Και ξαφνικά ακούω την είδηση. Μου κόπηκαν τα πόδια...

Τον άκουγα από 11-12 χρονώ και με είχε σημαδέψει το άλμπουμ του «Rubber soul». Ταυτιζόμουν κυρίως με τον Λένον. Δεν ανήκα στο στρατόπεδο του Μακ Κάρτνεϊ. Ηταν σαν φάρος στη ζωή μου. Κάτι σαν οδηγός μου. Ενα πνεύμα ανατρεπτικό, ελεύθερο... Οταν έμαθα ότι ήταν νεκρός ήταν σαν να μου τράβηξαν το χαλί κάτω από τα πόδια. Ηταν μια πολύ βίαιη πράξη. Και μου φάνηκε ακόμα πιο παράλογο το γεγονός ότι συνέβη στη Ν. Υόρκη, μια πόλη που τον αγαπούσε πολύ.

Οταν κάποτε τον ρώτησαν γιατί επέλεξε να ζει στο θρυλικό Ντακότα της Ν. Υόρκης, πάντα έλεγε πως αγαπούσε πολύ την ανωνυμία που του προσέφερε αυτή η πόλη. Μου άρεσε πολύ το πόσο ιδιωτική κρατούσε τη ζωή του. Οσα ένιωσα με την απώλειά του, το αίσθημα ότι σου γκρεμίζουν ένα μύθο, μπορώ να τα συγκρίνω μόνο με τον θάνατο του Χατζιδάκι -τον οποίο βέβαια έζησα από πολύ πιο κοντά.


Μαριλίτα Λαμπροπούλου

Ηθοποιός


Ο Τζον Λένον είναι ένας από τους μεγάλους μου έρωτες, στη μακρόχρονη και παθιασμένη σχέση μου με τη μουσική. Για μένα υπήρξε ένας μουσικός με όλη τη σημασία της λέξης. Γιατί μουσικός για μένα δεν είναι μόνο αυτός που γράφει νότες ή τραγουδά. Μου έδινε ανέκαθεν την αίσθηση ενός ιδιαίτερα καλού, ελεύθερου και φιλοσοφημένου ανθρώπου, που ασχολείται με άυλα πράγματα. Τραγούδια των Μπιτλς πρωτοάκουσα στα 15 μου σε κάτι διακοπές -κι ήταν από τα πιο χαζοχαρούμενά τους. Και λέω: «μα αυτοί είναι οι τόσο τρομεροί;» Μου φάνηκαν λίγο παλιομοδίτες. Μετά όμως ο φίλος και καθηγητής μου Νίκος Κυπουργός, μου δάνεισε έναν δίσκο τους. «Δεν έχεις ακούσει τίποτε...» μου λέει. Τον άκουσα, νομίζω πως ήταν το «Revolver», και δεν πίστευα πως είναι το ίδιο συγκρότημα... Κόλλησα! Θυμάμαι ακόμα να είμαι έφηβη και ν' ακούω το «She's leaving home». Τότε το να φύγω από το σπίτι μού φαινόταν σαν ελευθερία. Η μουσική των Μπιτλς δεν νομίζω πως βγάζει ερωτισμό, αλλά μια παιδική αισιοδοξία, μια χαρά. Σιγά σιγά άρχισα να προσέχω τις λεπτομέρειες της μουσικής τους: τα βιολιά, τις κλασικές επιρροές. Και βέβαια να διαβάζω μανιωδώς για τον Λένον. Εβγαζε μια απίστευτη ηρεμία και πραότητα, χωρίς να είναι βαρετός ή γλυκανάλατος.


Μανώλης Φάμελλος

Τραγουδοποιός


Παρ' όλο που είμαι της αμερικάνικης σχολής μουσικά, θαυμάζω τον τρόπο που οι Μπιτλς και ειδικότερα ο Λένον δανείζονταν στοιχεία από τις πιο ετερόκλητες πηγές και παραδόσεις και τα έβαζαν στη μουσική τους με τέτοιο τρόπο που σου έδινε την αίσθηση ότι ήταν από πάντα εκεί. Συνθετικά ήταν η αλληλεπίδραση Λένον-Μακ Κάρτνεϊ που δημιούργησε αυτόν τον «κόσμο». Αλλά τον Λένον τον συμπαθούσα περισσότερο -μου φαινόταν κάπως πιο γνήσιος ήρωας της εργατικής τάξης. Αυτό προκύπτει μέσα απ' όλη του τη στάση το '70. Κι ήταν και ο πιο ανήσυχος νους. Νομίζω πως αν ζούσε και μετέπειτα, θα έκανε πιο προωθημένα πράγματα.

Πριν από μερικούς μήνες βρέθηκα συμπτωματικά στο σημείο όπου δολοφονήθηκε. Είναι μια παγωμένη γωνιά του πλανήτη εκεί. Μια πλούσια γωνιά, αλλά κατά βάθος παγωμένη...


07/10/2005
Ευάννα Βενάρδου
 
Λίστα όλων των άρθρων