Προσωπικότητες από την αλλοδαπή αλλά και την ημεδαπή ανασύρουν από τη μνήμη τους στιγμές, εικόνες και γεγονότα από τη «γνωριμία τους» με το θρυλικό Σκαθάρι
«Nομίζω ότι χαρίσαμε στον κόσμο ένα αίσθημα ελευθερίας. Συναντώ ακόμα και σήμερα ανθρώπους που μου λένε ότι οι Μπιτλς τους ελευθέρωσαν. Νομίζω ότι ανοίξαμε τα μάτια σε πολλούς νέους που φορούσαν παρωπίδες και είχαν αρχίσει να κάνουν τη ζωή που ήθελαν γι' αυτούς οι γονείς τους», έγραφε ο σερ Πολ Μακ Κάρτνεϊ στην αυτοβιογραφία των Μπιτλς «The Beatles Anthology».
Πράγματι οι Μπιτλς ήταν μια αρκετά ιδιαίτερη περίπτωση, όχι μόνο λόγω της τεράστιας απήχησης που είχαν στη δεκαετία που βασίλεψαν αλλά κυρίως γιατί κατάφεραν στα χρόνια που ακολούθησαν να αγαπηθούν από το κοινό ως μονάδες. Ολοι όμως συμφωνούσαν ότι ο Τζον Λένον ήταν εκείνος που ξεχώριζε. Ηταν εκείνος που μπορούσε την ίδια στιγμή που έγραφε τον παγκόσμιο ύμνο της ειρήνης ¬ όπως εξελίχθηκε στα επόμενα χρόνια ¬ το «Imagine» να στρέφεται με ευελιξία στην αβανγκάρντια μέσα από τους πειραματισμούς που έκανε με την Plastic Ono Band. Ηταν ο πρώτος που κατάλαβε τη δύναμη του ροκ σταρ ακόμη και στον πολιτικό στίβο, για να τον ακολουθήσουν κατά πόδας ο Μπόνο και οι άλλοι. Ηταν επίσης εκείνος που, έτσι για να ξεσκάσει, κυκλοφορούσε ένα άλμπουμ με ροκ εν ρολ διασκευές προκειμένου να επιστρέψει στη φόρμα. Και όσο κι αν η σχέση του με τη Γιόκο Ονο ξεσήκωσε θύελλα αντιδράσεων από τους φανατικούς θαυμαστές του συγκροτήματος, ήταν ίσως μία από τις πιο σωστές κινήσεις της καριέρας του αφού η μεταξύ τους χημεία ήταν χωρίς αμφιβολία κατά πολύ υπεύθυνη για το φαινόμενο «Λένον».
Στις 8 Δεκεμβρίου θα έχουν περάσει 25 χρόνια από τότε που ο παρανοϊκός(;) Μαρκ Τσάπμαν πυροβόλησε το θρυλικό Σκαθάρι έξω από το διαμέρισμά του στο συγκρότημα Ντακότα της Νέας Υόρκης. H Γιόκο Ονο δηλώνει ανέτοιμη να γράψει για τη ζωή του άλλοτε συντρόφου της και αντ' αυτού κυκλοφορεί το λεύκωμα «Ο δικός μας Τζον Λένον» (εκδόσεις Μεταίχμιο) το οποίο περιλαμβάνει αναμνήσεις από αρκετές προσωπικότητες της ροκ και σπάνιο φωτογραφικό υλικό. H δισκογραφική εταιρεία του ΕΜΙ κυκλοφορεί τη διπλή συλλογή «Working Class Hero - The Definitive Collection», ενώ για πρώτη φορά διατίθενται όλα τα τραγούδια για αγορά μέσω του Διαδικτύου. Στα κείμενα που ακολουθούν αρκετές σημαντικές προσωπικότητες από την αλλοδαπή αλλά και την ημεδαπή ανασύρουν από τη μνήμη τους το φαινόμενο «Τζον Λένον».

«Είμαστε εδώ, να πούμε για 'κείνον»

Μικ Τζάγκερ τραγουδιστής των Ρόλινγκ Στόουνς


H πρώτη επαφή με τον Τζον Λένον μου άφησε μια αίσθηση ταπεινότητας, πράγμα κάπως αστείο. Δεν ήξερα τι να του πω. Οι Μπιτλς είχαν τεράστια επιτυχία τότε - συναντηθήκαμε το 1963, προτού εμείς κυκλοφορήσουμε δίσκο - και ουσιαστικά ήμασταν ένα τίποτα. Οταν ήλθαν και μας είδαν να παίζουμε απείχαμε μόνο ένα βήμα από την επιτυχία, ενώ αυτοί ήταν απίστευτα διάσημοι. Δεν ήταν απλώς μουσικοί, ήταν εφηβικά είδωλα και είχαν ήδη αποκτήσει μυθικές διαστάσεις. Φορούσαν ρούχα από πραγματικό δέρμα, που εμείς δεν μπορούσαμε ακόμη να αποκτήσουμε. Τον Τζον τον συμπαθούσα πολύ. Με αυτόν τα πήγαινα καλύτερα από όλους. Δεν ήμασταν κολλητοί, αλλά υπήρχε πάντα φιλική διάθεση μεταξύ μας. Οταν οι Μπιτλς και οι Στόουνς όμως σταμάτησαν να παίζουν σε κλαμπ δεν βλεπόμασταν και πολύ. Βρεθήκαμε και πάλι το 1974 όταν χώρισε με τη Γιόκο. Τότε κάναμε πολλή παρέα, στην πραγματικότητα πιο στενή από ποτέ στο Λος Αντζελες, στη Νέα Υόρκη και στο Λονγκ Αϊλαντ. Κάναμε μεγάλες πλάκες. Γινόμασταν σκνίπα στο μεθύσι και έπειτα ξανοιγόμασταν με τα ιστιοπλοϊκά, πιάναμε τις κιθάρες και παίζαμε.

Οζι Οζμπουρν τραγουδιστής των Black Sabbath

Εκείνο το διάστημα ο Τζον Λένον μόλις έβγαινε από την απραξία. Βρισκόμουν σε μία παμπ και άκουγα το «(Just Like) Starting Over» και σκέφτηκα «διάολε, νάτος και πάλι». Ηταν εννέα και είκοσι και κάτι το πρωί όταν μου τηλεφώνησε η Σάρον και μου είπε: «Ο Τζον Λένον πυροβολήθηκε». Και της είπα: «Εντάξει, πες μου το επόμενο».

Τζέιμς Μπράουν τραγουδιστής

Οι Μπιτλς ήταν μοναδικοί και πραγματική ευλογία για τον κόσμο της μουσικής, όλοι μαζί και ο καθένας ξεχωριστά. Ο Τζον ήταν εξαιρετικά ταλαντούχος - έδειχνε να τον απασχολούν πολλά, αλλά αυτό δεν έβλαψε ποτέ τη μουσική του, έτσι μπορώ να πω ειλικρινά: Νομίζω ότι δεν θα υπάρξει ποτέ άλλος σαν αυτόν τον όμορφο αδελφό μας. Ο Θεός ας ευλογεί την ψυχή του και την οικογένειά του. Τζον, δεν θα σε ξεχάσουμε ποτέ.

Ντόνοβαν φολκ τραγουδιστής

Ετρωγα το πρωινό μου όταν μου το είπε ο σερβιτόρος. Μη θέλοντας να το πιστέψω, πήρα τη σύζυγό μου Λίντα στο τηλέφωνο, η οποία μου επιβεβαίωσε τα χειρότερα. Ενα κύμα πόνου με διαπέρασε. Μία σπουδαία ψυχή μόλις είχε φύγει. Μόλις ξεπέρασα το σοκ ένιωσα δυσπιστία και οργή. Πού ήταν ο σωματοφύλακάς του; Θέλουμε τους θαυμαστές μας να εκτιμούν τη μουσική μας αλλά δεν τους θέλουμε να μας αγαπούν μέχρι θανάτου.

Μέι Πανγκ σύντροφος του Λένον από τα τέλη του 1973 ως τις αρχές του 1975. H κύρια αιτία για το περίφημο «Χαμένο Σαββατοκύριακο»

Ημουν καλεσμένη σε δείπνο από έναν φίλο όχι πολύ μακριά από το συγκρότημα Ντακότα, με το ραδιόφωνο να ακούγεται στο βάθος, όταν ακούσαμε τον εκφωνητή να αναγγέλλει τη δολοφονία του Τζον. Ηταν τέτοιο το σοκ ώστε ολόκληρο το σώμα μου πάγωσε. Οταν συνειδητοποίησα τι συνέβη κατέβηκα τις σκάλες τρέχοντας, ο φίλος μου με έβαλε σε ένα ταξί και είπα στον οδηγό να μην περάσει από το συγκρότημα Ντακότα. Μπαίνοντας στο διαμέρισμά μου το τηλέφωνο χτυπούσε και ήταν η γραμματέας του Ρίγκο η οποία αναζητούσε το τηλέφωνο του νοσοκομείου πιστεύοντας ότι ο Τζον ζει ακόμη. Αρχισα να κάνω τηλεφωνήματα και κατέληξα στη βοηθό του Ντέιβιντ Μπάουι με τον οποίο εκείνο το διάστημα ο Τζον είχε πολύ στενή φιλία. Τελικώς κατέληξα στο σπίτι του Μπάουι μιλώντας με τη βοηθό γιατί ο ίδιος έλειπε από το σπίτι για τον Τζον ολόκληρο το βράδυ.

Μπράιαν Γουίλσον τραγουδιστής των Beach Boys

Δεν έκλαψα, αλλά ένιωσα πραγματικά φρικτά στο άκουσμα της είδησης. Ο κόσμος έχασε έναν σπουδαίο καλλιτέχνη, έναν σπουδαίο συνθέτη και έναν σπουδαίο τραγουδιστή. Εγραψε πολλά και διαφορετικά είδη τραγουδιού. Το «Across The Universe» είναι ένα από τα καλύτερα κομμάτια μουσικής που έχουν γραφτεί ποτέ.

Αλις Κούπερ τραγουδιστής

Ξαφνιάστηκα με το πόσο απροστάτευτος ήταν, αν και γνώριζα ότι δεν άρεσε καθόλου στον Τζον η ιδέα να του λέει κάποιος πού θα πάει και πώς θα κινηθεί. Ως εκ τούτου, βρεθήκαμε όλοι με οπλισμένους φύλακες ώσπου να συνειδητοποιήσουμε ότι δεν είχε γίνει κάποιου είδους συνωμοσία και τελικώς πετάξαμε τα όπλα. Με τον Τζον τα πίναμε μαζί. Οταν καβγάδιζε με τη Γιόκο ερχόταν στο Λος Αντζελες να τα πιούμε. Εζησα από κοντά το περίφημο «Χαμένο Σαββατοκύριακο», το διάστημα που έζησε με τη Μέι Πανγκ και πολλές φορές αναρωτιόμουν πού ήταν η Γιόκο και αυτός μου απαντούσε: «Εδώ είμαστε για να πιούμε».

Αλίσια Κιζ τραγουδίστρια

Για μένα αυτό είναι ο Τζον Λένον: ένας μουσικός που μπορεί να αγγίξει την ψυχή. Που νοιαζόταν για τον κόσμο. Ενας άνδρας που ύψωσε το ανάστημά του! Μία φωνή που απλώς τραγούδησε αγγίζοντας το κομμάτι μας εκείνο που είχε την ανάγκη να ακούσει. Με έναν άνθρωπο τόσο πολύπλευρο και παθιασμένο σαν τον Λένον, ποτέ δεν θα μείνουμε χωρίς ένα ποίημα, μία πρόζα, μία λέξη, μία μελωδία, μία συγχορδία ή ένα τραγούδι από το οποίο να εμπνευστούμε.

Τζόζεφ Κλαρκ αμερικανός συγγραφέας
«Εκανα τη Γιόκο Ονο να κλάψει»


Τον Δεκέμβριο του 1980 ζούσα στην Τουσόν στην Αριζόνα. Οι Μπιτλς ήταν ήδη ένα κλασικό ροκ-φλάουερ ποπ κλισέ. Ημουν 20 χρόνων και ήταν ο Σιντ Βίσιους και οι Talking Heads οι οποίοι μόλις είχαν κυκλοφορήσει το «Remain In Light» και όχι ο Τζον Λένον. Ως επικήδειο στο ραδιόφωνο έπαιζαν το «Imagine» συνεχώς επί 24 ώρες. Πήρα μία πατσαβουριασμένη σημαία και την κρέμασα ανάποδα στην μπροστινή αυλή και κάθησα στα σκαλιά προσπαθώντας να αντιληφθώ τον χαμό ενός ανθρώπου τόσο διορατικού, διασκεδαστικού και επιδέξιου να κρατά σε απόσταση τη μεγαλομανία και τη φήμη. Ενα φορτηγάκι Σεβρολέτ, γεμάτο μηχανόβιους έτοιμους να με χτυπήσουν γιατί μεταχειρίστηκα άσχημα τη σημαία, σταμάτησε στον δρόμο έξω από το σπίτι μου. «Σκότωσαν τον Λένον» τους είπα ψελλίζοντας. «Αυτό είναι η διεθνής ένδειξη πένθους». «Εντάξει» μου είπαν. «Ηρέμησε φίλε». Και έφυγαν χωρίς να κλωτσήσουν τα χίπικα οπίσθιά μου. Είκοσι τρία χρόνια αργότερα έκανα μία τηλεφωνική συνέντευξη με τη Γιόκο Ονο και της είπα την ιστορία. Εβαλε τα κλάματα, ένιωσε άσχημα και ζήτησε συγγνώμη. Μου είπε: «Οχι, όχι, κλαίω από ευτυχία. Είναι μια πολύ όμορφη ιστορία. Κανείς δεν μου λέει τέτοια πράγματα γιατί πιστεύουν ότι θα με πληγώσουν, αλλά κάνουν ακριβώς το αντίθετο».

Μαρία Φαραντούρη τραγουδίστρια

«Θυμάμαι τον Λένον να κάθεται στο πιάνο και να αυτοσχεδιάζει»
Η είδηση της δολοφονίας του Τζον Λένον με βρήκε στη διαδρομή Βερολίνο - Αμβούργο, στο πλαίσιο της περιοδείας μου στη Γερμανία εκείνο το διάστημα. Το ακούσαμε από το ραδιόφωνο του πούλμαν και μείναμε άφωνοι όλοι οι μουσικοί για αρκετή ώρα. Λίγα λεπτά αργότερα, σε μια προσπάθεια να «χωνέψω» το γεγονός, μου ήλθαν σκηνές από τη δεκαετία του '60, όταν ακόμη εγώ μαθήτρια ανακάλυπτα τους Μπιτλς και τα τραγούδια του Λένον και ταυτόχρονα μου ήλθε η συνάντηση μαζί τους στο στούντιο Apple του Λονδίνου τον Μάιο του '68 όταν με σύστησε σε αυτούς ο Αλέξης Μάρδας. Θυμάμαι τον Λένον να κάθεται στο πιάνο και να αυτοσχεδιάζει, αφού μας είχε χαιρετήσει με τον Πολ φωνάζοντας στα μόνα ελληνικά που ήξεραν «καλημέρα, καλημέρα». Στην αρχή, τους παίξαμε με τον Κυριάκο Σφέτσα στο πιάνο τη «Μαρίνα» και μετά το «Αν θυμηθείς τ' όνειρό μου», με τη γνωστή ιστορία της ηχογράφησής του από αυτούς αργότερα. Μίλησα στη συνέχεια με τον Τζον για τη μουσική, για τα άμεσα θέματα γιατί βεβαίως ήταν εντυπωσιασμένος από την πολιτική κατάσταση στην Ελλάδα. H δολοφονία του τον αγιοποίησε σε όλους τους νέους της γενιάς του, μας ενέπνευσαν και οι στίχοι του και η μουσική και σφράγισαν το μουσικό κίνημα του 20ού αιώνα.

X. A. Χωμενίδης συγγραφέας

«H ροκ δεν επιτρέπει στους πρίγκιπές της να νοικοκυρεύονται...»
υποβρύχιο». Ο πρώτος δίσκος που ζήτησα ως δώρο ήταν η μουσική από το «Κίτρινο υποβρύχιο». Σε ηλικία πέντε ετών, πίστευα ακράδαντα ότι οι Μπιτλς είναι μία ψυχεδελική φιγούρα με τέσσερα κεφάλια που περιπλανάται αέναα στον βυθό και παράγει αλλόκοτες και υπέροχες μελωδίες, τραγούδια σαν και εκείνα που ακούμε όταν κολλάμε το αφτί σε ένα μεγάλο όστρακο. Δεν θυμάμαι πότε - στη συνείδηση μου - ξεχώρισαν και έγιναν ξεχωριστοί άνθρωποι, εκείνος όμως που στην αρχή με εντυπωσίαζε περισσότερο ήταν ο Ρίνγκο Σταρ που χτυπιόταν στα ντραμς και φορούσε δεκάδες δαχτυλίδια. Είχαμε σπίτι τα δύο διπλά τους άλμπουμ, το «κόκκινο» και το «μπλε», στα εσώφυλλα υπήρχαν με κεφαλαία γράμματα οι στίχοι, τους συλλάβιζα με τα υποτυπώδη μου αγγλικά, ψάχνοντας για καμιά γνωστή λέξη. H μάνα μου προτιμούσε τις μπαλάντες, το «Girl» και το «Michelle»... Μετά ο πατέρας μου αγόρασε ένα άλλο άλμπουμ «Some Times in New York City», από την Πλαστική Μπάντα του Τζον και της Γιόκο. Ετσι πληροφορήθηκα - τελευταίος μάλλον από όλους τους οπαδούς τους - ότι οι Μπιτλς είχαν διαλυθεί και ο Λένον κατοικούσε πια στη Νέα Υόρκη και έκανε κρεβατώματα ειρήνης μαζί με μια μυστήρια Γιαπωνέζα. Το 1980 ζούσα μια ταραχώδη εφηβεία ενώ ο Λένον μάλλον εισερχόταν σε μια γαλήνια ωριμότητα - βρισκόμασταν σε αντίθετες φάσεις - πώς να με αγγίξουν συνεπώς τα τραγούδια του τελευταίου του δίσκου; Εκείνος, στα σαράντα του, προτιμούσε να μένει σπίτι και να ζυμώνει ψωμί, εγώ, στα δεκατέσσερα μου, αδημονούσα να βγω στους δρόμους... Ο θάνατός του με κατέπληξε. Μη ανεχόμενος ακόμη το παράλογο, πάσχισα να δώσω μια - συμβολική έστω - ερμηνεία ότι η ροκ ίσως δεν επιτρέπει στους πρίγκιπές της να νοικοκυρεύονται...

Το 1995 πρωτοπήγα στη Νέα Υόρκη και επισκέφθηκα το περιβόλι με τις φράουλες μέσα στο Central Park, στα πόδια της Ντακότα, της μνημειώδους πολυκατοικίας όπου έμενε και όπου δολοφονήθηκε. Επικρατούσε παγωνιά και απόλυτη σιωπή. Και νόμισα για μια στιγμή ότι έφτασαν στα αφτιά μου σκόρπιες νότες, θραύσματα μουσικής, σκόρπια αποσπάσματα από τα τραγούδια που θα έγραφε ο Τζον Λένον αν δεν τον πυροβολούσε εκείνος ο βλάκας και δεν του έκλεβε τα χρόνια που του άξιζε - και μας άξιζε - να ζήσει ακόμη...

Μαρία Δαμανάκη βουλευτής και μέλος του Πολιτικού Συμβουλίου του ΠαΣοΚ

«Αγάπησα τη λατρεία του σε καθετί ακραίο»


Εζησα στο Γυμνάσιο της Κηφισιάς τα χρόνια της «Μπιτλομανίας». Το τραγούδι «Love Me Do» ήταν ο ύμνος του σχολείου μας. Ετσι στα τέλη της δεκαετίας του '60 ένιωσα την απογοήτευση όλων των οπαδών που θεώρησαν τον Τζον Λένον υπεύθυνο για την αποχώρησή του από το συγκρότημα. Μίσησα και τη Γιόκο Ονο. Μόνο μετά το «Imagine» - αρχές '70 - άκουσα ξανά τον Λένον με άνεση. Και μόνο μετά τον θάνατό του κατάλαβα ότι ήταν μεγάλος δημιουργός. Κατάλαβα ότι ο ακτιβισμός, η πρόκληση, η συνεχής αμφισβήτηση, το πηγαινέλα στα ναρκωτικά εξέφραζαν κάτι πολύ περισσότερο από μια ακραία επιδειξιμανία, όπως πίστευα ως τότε. Ακόμη και αν υπήρχαν στοιχεία επιδειξιμανίας στη συμβίωση με τη φοβερή Γιαπωνέζα, ο Τζον Λένον καιγόταν από τη φωτιά της δημιουργίας, που υπερβαίνει το μέτρο και το στενό κοστούμι της ανθρώπινης συνήθειας, που αναγκάζει τον δημιουργό να βαδίζει «on thin ice», συνεχώς, όσο υπάρχει. Ετσι αγάπησα και τα δημιουργήματα του Λένον εκτός των Μπιτλς, αλλά και τα δημιουργήματα του Πολ Μακ Κάρτνεϊ ή του Χάρισον. H δολοφονία του Τζον Λένον, το 1980, με έκανε να τον ξαναβρώ. Τότε τον ξεχώρισα από τους υπόλοιπους Μπιτλς, συμφιλιώθηκα με την προσωπική του πορεία, αγάπησα τη λατρεία του σε καθετί ακραίο και κατάλαβα ότι η προσπάθειά του να ξεχωρίζει ήταν αληθινή, γιατί δεν ήταν επιτήδευση αλλά βαθιά υπαρξιακή ανάγκη.

Γιάννης Πετρίδης μoυσικός παραγωγός

«Περίμενα αρκετές ώρες μια διάψευση της δολοφονίας του»


H είδηση του θανάτου του Λένον ήταν από αυτές που το σύστημα αυτοάμυνας του οργανισμού μας θέτει αυτομάτως σε αμφισβήτηση για την αυθεντικότητά της. Θυμάμαι ότι περίμενα μάταια για αρκετές ώρες μια διάψευση για τη δολοφονία ενός καλλιτέχνη που ένιωθα σαν να ζούσα δίπλα του από την πρώτη στιγμή που άκουσα το «Love Me Do» στις 8.15 το βράδυ από το ραδιόφωνο του BBC στα μεσαία, τον Οκτώβριο του 1962. Από τότε ένιωθα ότι ήταν συνεχώς κοντά μου, για πολλά χρόνια μαζί με τους υπόλοιπους Μπιτλς. Ο θάνατός του έφερε αμέσως στη μνήμη μου όλο το παρελθόν, αφού κάθε τραγούδι με τους Μπιτλς ή στην προσωπική του πορεία ήταν συνδεδεμένο με κάθε στιγμή της ζωής μου. Πέρα από αυτό, όπως συμβαίνει και με τον χαμό ενός δικού μας ανθρώπου, ο θάνατός του και η προσωπικότητά του με ακολουθούν ως σήμερα και συχνά απασχολούν τη σκέψη μου σαν να είναι ακόμη στη ζωή και να δημιουργεί μουσική ή να προκαλεί με τις δηλώσεις του το κατεστημένο.


04/12/2005
Το ΒΗΜΑ
ΣΑΚΗΣ ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ
 
Λίστα όλων των άρθρων